ad2

کلیاتی درباره تاریخ و مسائل کاشی و کفپوش سرامیک

طرح و رنگ کاشی سنتی
159

کلیاتی درباره تاریخ و مسائل کاشی و کفپوش سرامیک

امروزه کاشی و سرامیک یکی از پرمصرفترین و محبوبترین کالا و کفپوش های ساختمانی می باشند که دومی عمدتا بعنوان کفپوش سرویس ها و . . . استخر استفاده میشود. ما در این یادداشت عمدتا به تاریخ و موارد استفاده کاشی در ایران می پردازیم.


در روزگاری نه چندان قدیم زنان طبقات غیرمرفه زنجان برای شستشوی البسه و حتی فرزندان خود, از چنین مکانی استفاده میکرده اند !

سفالگری در ایران قدمت دیرینه دارد و به صدها سال قبل از میلاد مسیح میرسد. از اجزاء این صنعت, تولید کاشی است که آنهم از صنایع اصیل و دستی قدیم ایران بشمار میرود. از ویژگیهای جالب توجه در هنر- صنعت کاشیکاری, طراحی و تولید کاشی هائی است که ارتباط مفهومی و زیبائی شناختی کامل با مجموعه ای می باشد که کاشی کاری در آن صورت می گیرد.


هنوز هم گونه گونی طرح و رنگ کاشی سنتی ایرانی, کلی خواهان دارد !

 با وجودی که کاشیکاری از هنرها و صنایع بسیار قدیم ایران است, اما از کاشی عمدتا و تنها در فضاهای خارجی منازل و بناها استفاده میشد. یکی از قسمتهای ساختمان که مدتها در این زمینه نیز مهجور مانده بود, سرویسهای منازل بود که شامل مستراح, مطبخ و خزینه می شد.


تصورش هم دشوار است. اما روزگاری اینجا ” مطبخ ” نام داشت, بشدت بویناک بود و همیشه سیاهی و دوده تمام در و دیوارش را گرفته بود !

جالب و قابل تامل است که چرا علیرغم تاکید و التفات ویژه ایرانیان به ” طهارت ”  و ” شکم “, بخش های مربوط به آنها در منازل چندان مورد توجه نبوده و به معماری و زیبائی شناسی اشان هیچ اعتنائی نمیشده است ! ؟


در روزگاری که خیلی هم با زمان ما فاصله ندارد, پدرانمان در محیطهائی قضای حاجت و . . . استحمام میکرده اند که تصورش هم امروز ناممکن است !

شاید برای نسل امروز غیرقابل تصور باشد, اما آنزمان ها بویناک ترین, دلگیرترین و . . . کثیف ترین بخشهای هر خانه را همین قسمتها تشکیل میدادند که امروز از پاکیزه ترین و دل انگیزترین قسمتهای هر بنای مسکونی می باشند.

با رواج حمام های عمومی بجای ” خزینه “, استفاده از کاشی نیز بتدریج شایع شد. استفاده از کاشی و کفپوش سرامیک در آشپزخانه و دستشوئی نیز از وقتی باب شد که این قسمتها از حیاط منازل به درون خانه ها نقل مکان کردند.


نمودار مراحل تولید تا حمل کاشی و سرامیک در کارخانه های مدرن امروز

کاشی و کفپوش های سرامیک که امروز با روش های مدرن و بکمک تجهیزات کاملا اتوماتیک و پیشرفته تولید میشوند, البته از کیفیت, طراحی و ظرافت بمراتب بالاتر برخوردارند. اما هنوز هم تماشای کاشی کاری های بناهای قدیمی تاریخی و مذهبی در اصفهان, مشهد, شیراز, تبریز و غیره شگفت آور است !


در کاشیکاری قدیم ایران ذوق, تناسب و . . . عشقی وجود داشته که هنوز هم دیدگان را مسحور میکند !

با علوم و تکنیک های جدید البته میتوان مواد اولیه مناسبتری فراهم نمود و کاشی و کفپوش های سرامیک تولید کرد که بجهت ضخامت و کیفیت لعاب, پرس, پخت, برش بسیار عالیترند. اما در طراحی و تولید کاشی های سنتی قدیم ذوق, تناسب و . . . عشقی وجود داشت که امروز شاید به آسانی نتوانشان یافت ! ؟


فارغ التحصیلان دانشکده های معماری امروز, چقدر متوجه و علاقمند روح هنر کاشیکاری قدیم ایرانی اند ! ؟

این یادداشت ” بهفرم کفپوش ” صرفا به بیان کلیاتی درباره کاشی و این کفپوش پر مصرف ساختمانی اختصاص داشت. ما در آینده در سایت ” بهفرم کفپوش ” خواهیم کوشید بصورت جزئی تر به مباحث طراحی, تولید, نصب و . . . نگهداری کاشی و کفپوش سرامیک در فضاهای گوناگون مسکونی, اداری و تجاری بپردازیم.


نمونه درپوش های زیبا که برای کفشور آشپزخانه ها استفاده میشوند !

برای همه دست اندرکاران سنتی و صنعتی این هنر و صنعت دیرین ایران ( از جمله نصاب های زحمتکش کفپوش سرامیک ) آرزوی سلامتی, موفقیت, برکت و پایداری داریم.

یکی از مسائل مهم و اغلب دشوار مرحله استفاده و نگهداری از هر یک از انواع کفپوش ساختمانی, نظافت است. ویدئو پیوست عملکرد ماشین ابزار دستی را نشان میدهد که برای نظافت سریع و کامل بندهای کفپوش سرامیک های معروف به ” استخری ” بسیار مناسب است :

https://www.instagram.com/p/CR3yi-mjfLj/

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.