ad2

کلیاتی درباره تاریخ و مسائل کاشی و کفپوش سرامیک

طرح و رنگ کاشی سنتی
75

کلیاتی درباره تاریخ و مسائل کاشی و کفپوش سرامیک

امروزه کاشی و سرامیک یکی از پرمصرفترین و محبوبترین کالا و کفپوش های ساختمانی می باشند که دومی عمدتا بعنوان کفپوش سرویس ها و . . . استخر استفاده میشود. ما در این یادداشت عمدتا به تاریخ و موارد استفاده کاشی در ایران می پردازیم.


در روزگاری نه چندان قدیم زنان طبقات غیرمرفه زنجان برای شستشوی البسه و حتی فرزندان خود, از چنین مکانی استفاده میکرده اند !

سفالگری در ایران قدمت دیرینه دارد و به صدها سال قبل از میلاد مسیح میرسد. از اجزاء این صنعت, تولید کاشی است که آنهم از صنایع اصیل و دستی قدیم ایران بشمار میرود. از ویژگیهای جالب توجه در هنر- صنعت کاشیکاری, طراحی و تولید کاشی هائی است که ارتباط مفهومی و زیبائی شناختی کامل با مجموعه ای می باشد که کاشی کاری در آن صورت می گیرد.


هنوز هم گونه گونی طرح و رنگ کاشی سنتی ایرانی, کلی خواهان دارد !

 با وجودی که کاشیکاری از هنرها و صنایع بسیار قدیم ایران است, اما از کاشی عمدتا و تنها در فضاهای خارجی منازل و بناها استفاده میشد. یکی از قسمتهای ساختمان که مدتها در این زمینه نیز مهجور مانده بود, سرویسهای منازل بود که شامل مستراح, مطبخ و خزینه می شد.


تصورش هم دشوار است. اما روزگاری اینجا ” مطبخ ” نام داشت, بشدت بویناک بود و همیشه سیاهی و دوده تمام در و دیوارش را گرفته بود !

جالب و قابل تامل است که چرا علیرغم تاکید و التفات ویژه ایرانیان به ” طهارت ”  و ” شکم “, بخش های مربوط به آنها در منازل چندان مورد توجه نبوده و به معماری و زیبائی شناسی اشان هیچ اعتنائی نمیشده است ! ؟


در روزگاری که خیلی هم با زمان ما فاصله ندارد, پدرانمان در محیطهائی قضای حاجت و . . . استحمام میکرده اند که تصورش هم امروز ناممکن است !

شاید برای نسل امروز غیرقابل تصور باشد, اما آنزمان ها بویناک ترین, دلگیرترین و . . . کثیف ترین بخشهای هر خانه را همین قسمتها تشکیل میدادند که امروز از پاکیزه ترین و دل انگیزترین قسمتهای هر بنای مسکونی می باشند.

با رواج حمام های عمومی بجای ” خزینه “, استفاده از کاشی نیز بتدریج شایع شد. استفاده از کاشی و کفپوش سرامیک در آشپزخانه و دستشوئی نیز از وقتی باب شد که این قسمتها از حیاط منازل به درون خانه ها نقل مکان کردند.


نمودار مراحل تولید تا حمل کاشی و سرامیک در کارخانه های مدرن امروز

کاشی و کفپوش های سرامیک که امروز با روش های مدرن و بکمک تجهیزات کاملا اتوماتیک و پیشرفته تولید میشوند, البته از کیفیت, طراحی و ظرافت بمراتب بالاتر برخوردارند. اما هنوز هم تماشای کاشی کاری های بناهای قدیمی تاریخی و مذهبی در اصفهان, مشهد, شیراز, تبر